اداره مراقبت پرواز فرودگاه بین المللی یزد اداره مراقبت پرواز فرودگاه بین المللی یزد

اداره مراقبت پرواز فرودگاه بین المللی یزد

اهداف مراقبت پرواز (Air Traffic Control)

اهداف کلی مراقبت پرواز به نقل از اسناد بین المللی سازمان ایکایو به شرح زیر است:

۱-جلوگیری از برخورد هواپیماها با یکدیگر در فضای کنترل شده.

۲-جلوگیری از برخورد هواپیماها با یکدیگر و با سایرموانع.

۳-تسریع وایجاد نظم در جریان پروازها.

۴-ارایه اطلاعات لازم و مفید درجهت ایمنی پروازها.

۵-کمک ومساعدت به هواپیمایی که در وضعیت اضطراری قرار دارد.

مراقبت پرواز

مراقبت پرواز به سه زیر مجموعه تخصصی عمده قابل تفکیک می‌‌باشد که می‌‌توان از آنها با عناوین واحد کنترل ترافیک فرودگاه(Tower) و واحد کنترل تقرب(َApproach) و واحد کنترل مسیر پرواز(Area Control Center) نام برد. واحد کنترل ترافیک فرودگاه مسئول هدایت ترافیک هوایی در محدوده معمولا 5ناتیکال مایلی هر فرودگاه می‌‌باشد، در حالیکه ترافیک موجود در مسیر بین پایانه‌های اصلی و همچنین نقاطی که به دلیل نداشتن ترافیک قابل توجه، نیازی به یک Approach مجهز ندارند، توسط واحد کنترل مسیرACC)) هدایت می‌‌شوند و در مناطقی که بدلیل وجود چند فرودگاه حجم ترافیک هوایی و درگیری ترافیک هوایی ایجاب می کند واحد کنترل تقرب) APP) مسول هدایت ترافیک هوای است.

افرادی که مسئول کنترل ترافیک هوایی هستند بطور مصطلح آنان را کنترلر می‌‌نامند، در بعضی از نقاط کم ترافیک پرسنل مورد نیاز بطور مشترک و هم‌زمان در TWR و APP با یکد یگر همکاری می‌‌کنند، در حالی که در دیگر نقاط، برج مراقبت پرواز و APP کاملاً از یکد یگر جدا بوده(مانند فرودگاه مهرآباد) و بطور مستقل عمل می‌‌کنند.

کنترلرهای یک فرودگاه موظف هستند با ایجاد جدایی بین پروازها که در تاکسیرو ها (taxiways یا مسیرهای ارتباطی فرعی ) و باندهای پروازی در حال حرکت می‌‌باشند، و همچنین برای آن دسته از هواپیماهایی که در محدوده هوایی آن فرودگاه در حال پرواز می باشند، شرایطی ایجاد نمایند تا هواپیماهای مذکور بتوانند حرکتی روان و کارآمد داشته باشند. مناطقی که در نزد یکی محدوده    فرود گاه واقع شده‌اند از داخل برج مراقبت ، تحت نظارت قرار دارند. هماهنگ و مرتب کردن هواپیماهای ورودی برای نشستن د ر باند فرود گاه، و توزیع هواپیماهای خروجی وارجاع کنترل آنها به واحدهای کنترل مسیر پرواز(ACC)، توسط واحد رادار انجام می‌‌پذیرد که در واحد APP واقع شده است.

هر مرکز کنترل (ACC) مسئولیت کنترل منطقه‌ای به وسعت هزاران مایل را به عهده داردکه درایران بالغ بر کل کشور می شود. مرکز کنترل ترافیک هوایی اوکلند واقع در ایالت کالیفرنیا مناطق زیادی از اقیانوس آرام را که مابین سواحل غربی آمریکا و گوام قرار دارند کنترل می‌‌کنند.

مراکز کنترل عموماً ترافیک هوایی را به کمک رادار های دوربرد کنترل می‌‌کنند. در نقاطی که دسترسی به رادار میسر نمی‌باشد کنترل و ایجاد جدایی بین هواپیماها با بهره گیری از روش پیچیده و سنتی کنترل بدون رادار صورت می‌‌پذ یرد.

ویژگی یک کنترلر

یازده خصوصیت ویژه‌ای که یک کنترلر باید داشته باشد:

1) Perception
درک و احساس قوی نسبت به اطلاعات دیداری و شنیداری طوری که با مشاهده‌ی کوچک‌ترین انحراف از مسیر اصلی هواپیما؛ کنترلر متوجه شده و واکنش نشان بدهد.

2) Attention and vigilance
هوشیاری و بیداری

3) Learning
واقف بودن نسبت به طرح‌ها و دستورالعمل‌ها و تغییرات آنها

4) Memory
حافظه قوی داشته باشد تا شرایط حاکم را سریع‌تر برای خود تعبیر کند.

حافظه کوتاه مدت خوبی داشته باشد تا بتواند شرایط حال حاضر را دریابد و حافظه بلندمدت خوبی داشته باشد تا به دانش خود بیفزاید و در کار عملی کنترل، خبرگی یابد.

5) Information Processing
توانایی پردازش اطلاعات طوری که با دریافت تغییرات متفاوتی در مورد ترافیک پروازها، وضعیت هوا، شرایط فرودگاه، دستگاه‌های ناوبری و غیره بتواند یک تصویر کلی در ذهن خود مجسم نموده و مدیریت نماید.

6) Situation Awareness
آگاهی و اشرافیت نسبت به وضعیت تا بتواند تمام اطلاعات مربوطه را با موفقیت به هم ربط داده و تصویر حاضر را درک کند و این بستگی دارد به دانش کنترلر نسبت به گذشته، حال حاضر و آینده‌ی موقعیت کاری و نیز بستگی دارد به کارآیی سیستم و نقش انسان (Human Factor) همچنین بستگی دارد به «طرح و دستورالعمل‌ها» و اهداف مراقبت پرواز.

خواب ناراحت کنترلر در شب گذشته باعث خواهد شد او نتواند به‌راحتی چنین تصویری را در ذهن خود مجسم کند.

7) Planning
بتواند در تصاویر ذهنی به عنوان کنترلر موقعیت‌های پیش روی هواپیماها و غیره را برنامه‌ریزی نماید.

8) Communicating
ارتباط مکالمه‌ای که بیشتر به صورت شفاهی است.

کنترلر هم در شنیدن پیغام‌ها و تعبیر و تغییر شنیده‌ها مهارت داشته باشد و در ابلاغ پیام‌ها مهارت داشته باشد.

9) Problem Solving
توانایی حل مشکلاتی که هنگام از کار افتادن سیستم به وجود می‌آید یا موقع وقوع حالت اضطراری برای هواپیما به وجود می‌آید را داشته باشد.

10) Decision Making
باید به موقع تصمیم درست بگیرد طوری که علاوه بر حل مشکل حاضر، تاثیر و ربط تصمیم خود به وضعیت بعدی را نیز در نظر بگیرد.

11) Motivation
انگیزه برای رسیدن به استانداردهای بالا را داشته باشد.

واحد مراقبت‌ پرواز دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری به‌ آموزش‌ متخصصان‌ برج‌ مراقبت‌ پروازفرودگاه ها و مرکز کنترل فضای کشور مي‌پردازد. افرادي‌ كه‌ در برج‌ مراقبت کار می کنند‌، كنترل‌ هواپيماهاي‌ مسافربری‌ و شكاری‌ را برعهده‌ دارند تا هنگام‌ پرواز، بلند شدن‌ و نشستن‌، تداخلي‌ به‌ وجود نيايد و هواپيماها فرود يا پروازي‌ ايمن‌ داشته‌ باشند. يك‌ متخصص‌ مراقبت‌ پرواز اطلاعات‌ لازم‌ را در مورد نحوه‌ وزش‌ باد، نوع‌ هوا و سمت‌ باند پروازي‌ و مواردی از این قبیل را گرفته‌ و براساس‌ آن‌، هواپيماها را هدايت‌ مي‌كند. در ضمن‌ پرسنل‌ مراقبت‌ پرواز، اولين‌ كسانی‌ هستند كه‌ از وقوع یک‌ وضعیت اضطراری‌ آگاه‌ مي‌شوند بنابراين‌ ضمن‌ رعايت‌ دستورالعمل‌ مربوط‌، بايد با سريعترين‌ وسيله‌ ممكن‌ براي‌ نجات‌ سرنشينان و هواپیما اقدام کنند و‌ در صورت بروز سانحه, قبل از ازبين‌ رفتن‌ آثار و شواهد و مدارك‌ مؤثر به شناسایی علل سانحه‌ بپردازند.
گروه آموزشی كنترل ترافيك هوايی(ATS Department) سعی در آموزش و تربيت افرادی خلاق، موثر، کارا و با مهارت در زمينه کنترل ترافیک هوایی و ايمنی پرواز برای فعالیت در واحدهای مختلف كنترل ترافيك هوايی در فرودگاهها را دارد كه اين واحدها شامل برج كنترل (Control Tower)، تقرب پرواز ( Approach control )،مركز كنترل ناحيه ای( Area control Centerr)به همراه ديگر واحدهای مربوطه است.
توانايي های لازم :
پشت ميكروفون صحبت كردن يك توانايی است و یک کنترلر بايد از اين توانايی برخوردار باشد؛ يعنی بايد بتواند در هر شرايطی اطلاعات لازم را بصورتی صحیح در اختيار خلبان قرار دهد. براي مثال اگر هوا خراب باشد و خلبان هم دچار اضطراب و هيجان شده باشد، اين مسئول مراقبت پرواز است كه مي تواند به خلبان آرامش دهد و باعث شود هواپيما ايمن بر زمين بنشيند. همچنين يك کارشناس کنترل پرواز بايد به زبان انگليسی مسلط باشد، چون طبق ضوابط ایکائو می بایست تمامی مکالمات بین کنترلر و خلبان به زبان انگلیسی باشد. سازمان بين المللی هواپيمايی كشوری(Icao) مهارت های زبان انگليسی را در 6 طبقه قسمت بندی كرده است كه در آن مراقبين پرواز و خلبانان بايد تا سال 2008 ميلادی به سطح 4 مهارت های زبانی مشخص شده توسط ايكائو (Icao) برسند.
گفتنی است كه ويژگی هاي بارز اين رشته خوش بيان بودن به جهت ارسال واضح و شفاف دستورات و مقررات به خلبانان، برخورداری از سرعت عمل و هوش بالا و داشتن حافظه خوب برای دريافت و ضبط دقيق پيام ها و از همه مهمتر توانايی تمركز كه امری حياتی است.

سازمان هواپیمایی کشوری جهانی(ایکایو) به عنوان متولی امور هوانوردی در جهان ضمایمی را تحت عنوان انکس منتشر نموده است که در آن رویه ها ودستور العمل های امور مختلف هوانوردی را شرح میدهد.

عناوین هریک از انکس ها به شزح زیر است:
ضميمه شماره1(صدور گواهينامه كاركنان)
ضميمه شماره 2(مقررات هوانوردي)
ضميمه شماره 3(خدمات هواشناسي-هوانوردي بين المللي)
ضميمه شماره 4(نقشه هاي هوانوردي)
ضميمه شماره 5(واحدهاي اندازه گيري)
ضميمه شماره 6(عمليات هواپيما)
ضميمه شماره 7(تابعيت وثبت هواپيما)
ضميمه شماره 8(قابليت پرواز هواپيماها)
ضميمه شماره 9(تسهيلات)
ضميمه شماره11(خدمات عبور و مرور هوايي)
ضمیمه شماره12(تجسس و نجات)
ضمیمه شماره13(بررسی سانحه هواپیما)
ضمیمه شماره 14(فرودگاهها)
ضمیمه شماره15(خدمات اطلاعات هوانوردیAIS)
ضميمه شماره 16(حفاظت محيط زيست)
ضميمه شماره 17(امنيت هوانوردي)
ضميمه شماره 18(حمل ونقل ايمن كالاهاي خطرناك از طريق هوا)